काठमाडौं, भदौ १ । नेपाली कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि उठ्दै आएको हिन्दुत्वको मुद्दाले पछिल्लो समय औपचारिक रूप लिन थालेसँगै पार्टीको धर्मनिरपेक्षतासम्बन्धी नीति र राजनीतिक दिशाबारे बहस तीव्र बनेको छ।
कांग्रेसको संस्थापन इतर अर्थात् देउवा समूहद्वारा आयोजित सम्मेलनले नेपाललाई सनातन धर्म–संस्कृतिको पहिचानका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने निर्णय गरेपछि पार्टीभित्रको वैचारिक बहस नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको हो।
आइतबार सम्पन्न भेलाले नेपालको सनातन धर्म तथा संस्कृतिलाई राष्ट्रिय परिचयका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने निष्कर्ष निकालेको छ। कांग्रेसभित्र बेला–बेलामा उठ्दै आएको हिन्दू राष्ट्र वा हिन्दुत्वको मुद्दाले पहिलोपटक यसरी औपचारिक निर्णयको स्वरूप लिएपछि यसको राजनीतिक प्रभावबारे समेत चर्चा सुरु भएको छ।
कांग्रेसको उक्त समूहको निर्णयसँगै संविधानमा रहेको धर्मनिरपेक्षताको व्यवस्थाबारे पनि बहस पुनः सतहमा आएको छ। नेपालको संविधानले नेपाललाई धर्मनिरपेक्ष राज्यका रूपमा परिभाषित गरेको छ। धर्मनिरपेक्षताको संवैधानिक व्यवस्थामा परिवर्तन गर्न संविधान संशोधन आवश्यक पर्ने भएकाले कांग्रेसभित्रको पछिल्लो निर्णयले तत्काल संवैधानिक परिवर्तन हुने अवस्था भने देखिँदैन।
तर पार्टीको एउटा प्रभावशाली समूहले नै सनातन धर्म–संस्कृतिलाई राष्ट्रिय पहिचानका रूपमा अघि बढाउने निर्णय गरेपछि कांग्रेसको आगामी राजनीतिक दस्तावेज र नीतिमा यसको प्रभाव पर्ने वा नपर्ने विषय चासोको बनेको छ।
हिन्दुत्वको मुद्दा अघि सार्ने पक्षले नेपालको मौलिक धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानलाई राजनीतिक रूपमा स्थापित गर्नुपर्ने तर्क गर्दै आएको छ। अर्कोतर्फ धर्मनिरपेक्षता संविधानको महत्वपूर्ण राजनीतिक उपलब्धि भएकाले त्यसबाट पछि हट्न नहुने मत पनि कांग्रेसभित्र बलियो छ।
देउवा समूहको निर्णय सार्वजनिक भए पनि नेपाली कांग्रेसले यस विषयमा हालसम्म आधिकारिक धारणा सार्वजनिक गरेको छैन। पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वले यसबारे कस्तो निर्णय लिन्छ भन्ने विषयले आगामी दिनमा कांग्रेसभित्रको वैचारिक बहसलाई थप प्रभावित गर्ने देखिएको छ।
यससँगै हिन्दुत्व, सनातन संस्कृति र धर्मनिरपेक्षताबीचको बहस कांग्रेसको आन्तरिक राजनीतिसँगै मुलुकको समग्र राजनीतिक विमर्शमा समेत प्रवेश गरेको छ।
प्रकाशित मिति: २०८३ भाद्र १, सोमबार ०७:४९
